Giriş
Endüstriyel tesislerde, binalarda ve kıyı bölgelerinde su, kimyasallar ve gazlar paslanmaz çelik borular aracılığıyla taşınır. Boruların yüzeyleri, çok ince ve gözle görülmez bir oksit tabakası oluşturan krom ile kaplanmıştır. Bu tabaka boruyu korur ve havanın ve suyun demirle temas etmesini engeller. Bu tabaka yerinde kaldığı sürece boru kolayca paslanmaz.
Koruyucu krom tabakası hasar görürse veya zayıflarsa paslanma meydana gelebilir. Bu tabaka, hava koşulları, kir veya kullanım sırasındaki insan hatası nedeniyle hasar görebilir. Paslanmaz çelik borular genellikle kolayca paslanmaz, ancak paslanmaya karşı tamamen bağışık değildir.
Paslanmaz çelik borular neden paslanır?
· Malzeme ile çevre arasındaki uyumsuzluk
Paslanmaz çeliğin çeşitli türleri vardır. Bazı türler paslanmaya karşı daha dayanıklıdır. Örneğin, 304 paslanmaz çelik, havanın kuru olduğu bir binada kullanışlı olacaktır. Ancak 304, havanın tuzlu olduğu deniz kıyısında daha çabuk paslanacaktır. Tuzlu ve nemli ortamlarda 316 paslanmaz çelik daha iyi bir seçimdir. Zorlu ortamlarda yanlış paslanmaz çelik kullanılması, borularda hasarın hızlanmasına neden olabilir.
· Yüzey kirliliği
Paslanmaz çelik boruların üretimi veya elleçlenmesi sırasında, demir veya çelik gibi diğer metallere ait çok küçük parçacıklar yüzeylerine yapışabilir. Bu minik parçacıklar paslanmaya başlayabilir ve bu durum, paslanmaz çelik borunun paslanıyormuş gibi görünmesine neden olabilir. Ayrıca, diğer metaller için tasarlanmış aletlerin paslanmaz çelik borularda kullanılması da bir sorun oluşturabilir.
· Kimyasal saldırı
Deniz suyu veya temizlik sıvıları krom yüzeye zarar verebilir. Bu durumda, boruda küçük delikler oluşabilir ve zamanla bu delikler büyüyebilir. Buz çözücü tuzlar ve deniz suyu, boruların korozyonunu hızlandıran bu tuzu yüksek miktarda içerir.
· Asit veya alkali korozyonu
Temizlik veya inşaat faaliyetleri sonucunda boru üzerinde kalan asitler veya bazlar gibi güçlü kimyasallar, koruyucu kaplamayı aşındırabilir. Boru ıslaksa ve gıda asitleri yüzeyde kalırsa, paslanmaya neden olabilirler. Bu reaksiyonlar boruyu zayıflatır ve borunun içinde paslanmanın başlamasına yol açar.
· Yanlış kaynak teknikleri
Kaynakçılar, boruları birleştirmek için ısı kullanır ve bu da kaynak noktalarındaki metali değiştirebilir. Kaynaklar düzgün bir şekilde temizlenmezse veya sıcakken havayla temas etmelerine izin verilirse, bu bölgeler daha çabuk paslanabilir. Kaynaklı parçalar, kaynak noktalarında koruma seviyesinin daha düşük olması nedeniyle genellikle ilk olarak paslanmaya meyillidir.
· Uygun olmayan bakım
Boru üzerinde kir, tuz veya su uzun süre kalırsa koruyucu krom tabakası zayıflar. Boru bağlantı yerlerindeki su da koruyucu tabakanın yenilenmesini engeller. Boruların düzenli olarak temizlenmemesi, bu maddelerin birikmesine yol açarak paslanma olasılığını artırır.
Paslanmaz Çelik Borularda Sık Görülen Paslanma Türleri
· Çukur Korozyonu
Tuzun neden olduğu aşınmalar, boruda minik lekeler oluşturur; bu lekeler zamanla büyüyebilen küçük deliklere yol açar. Borulardaki hasarlar bazen ancak sızıntı başladığında fark edilebilir.
· Çatlak Korozyonu
Borunun içindeki su, örneğin bağlantı yerlerinde veya boru üst üste binme noktalarında sıkışabilir. Koruyucu tabaka bu dar alanlarda kendi kendini onaramaz ve bu bölgelerde pas oluşmaya başlayabilir.
· Taneler Arası Korozyon
Metaldeki zayıf noktalar, kaynak işlemi veya hatalı kullanımdan kaynaklanabilir. Zaman geçtikçe boru giderek zayıflayabilir ve bu zayıf noktalar boyunca pas yayılabilir.
Paslanmaz çelik boruların paslanmasını nasıl önleyebiliriz?
Korozyonu önlemek için doğru paslanmaz çelik boru türünü seçmek önemlidir. Tuzlu su veya kimyasal madde yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde 316 paslanmaz çelik boru, 304 paslanmaz çelik borudan daha iyi performans gösterir. Doğru kullanım, boru hatlarının paslanmasını önler.
Borulara özenle davranmak, bunların temiz kalmasına yardımcı olabilir. Borulara demir parçacıklarının yapışmasını önlemek için paslanmaz çelik için uygun aletler kullanılmalıdır. Boruların imalatından sonra toz ve metal talaşlarının temizlenmesi de boruların iyi durumda kalmasına yardımcı olacaktır.
Boruları temiz suyla yıkamak, tuz ve kimyasalları giderir. Bu, kıyı bölgelerinde çok önemlidir. Boruların kuru bir ortamda saklanması da paslanmayı önler.
Yeterince sıkı olmayan boruların içinde hava dolaşımı olur. Bu, suyun içinde birikmesini önler ve koruyucu tabakanın sağlamlığını korumaya yardımcı olur.
Boruların doğru şekilde kaynaklanması da paslanmayı önlemeye yardımcı olur. Kaynak yapılacak bölgenin temizlenmesinin yanı sıra doğru miktarda ısı uygulanması, koruyucu tabakanın iyi durumda kalmasını sağlar.
Sonuç
Paslanmaz çelik borular, dış yüzeylerinde özel bir krom tabakası bulunduğundan kolayca paslanmaz. Ancak bu tabaka tuz, kir, kimyasallar veya yanlış kullanımdan etkilenirse boru yine de paslanabilir. Bazı paslanmaz çelik türleri, okyanus kenarı veya kıyı bölgeleri gibi zorlu ortamlar için daha uygundur. Borulara özen göstererek ve doğru türü seçerek, ömürlerini uzatabilir ve dayanıklılıklarını artırabilirsiniz.